Dans le journal Le Nouvelliste (version électronique du 4 mai et publication du 5 mai 2011) figure un article, signé de M. Guyler C. Delva, intitulé «Reuters Foundation lance un forum sur la violence sexuelle contre les femmes ». Kay Fanm et SOFA (Solidarité des femmes haïtiennes) sont stupéfaites de voir que leurs noms sont mentionnés comme « groupes de défense des droits des femmes […] appelés à jouer un rôle important dans ce forum qui sera un lieu de discussions ouvertes sur la problématique de la violence sexuelle exercée contre les femmes ». Kay Fanm et SOFA tiennent à informer le public en général, les organisations de femmes et les organisations féministes en particulier, qu’elles ne sont pas impliquées dans ce forum de la fondation Thomson/Reuters qui se tient le vendredi 6 mai.

Danièle Magloire (Kay Fanm) et Olga Benoit (SOFA)

Not Pou Laprès

Kòdinasyon Nasyonal K ap Plede Kòz Fanm – KONAP, prezante kondoleyans li bay popilasyon tou patou nan peyi a ki pèdi fanmi yo, zanmi, kanmarad, kolèg yo nan tranbleman tè 12 janvye 2010 la. Avèk anpil respè, KONAP bese byen ba pou salye, memwa plizyè santèn pitit tè d Ayiti ki mouri nan Pòtoprens, Jakmèl, Leogàn, Tigwav ak Miragwàn anba katastwòf san parèy sa a.

Nan sikonstans sa a, KONAP vle salye yon manyè patikilye fanmi ak pwòch Magalie Marcelin, militant Kay fanm, Myriam Merlet, militant Enfofanm. Toulede kanmarad sè nou sa yo, pami manm fondatris KONAP epi yo te bay bonjan kontribisyon nan Komite Kodinasyon platfòm la. Salitasyon patikilye nou ale tou pou fanmi ak pwòch Anne-Marie Coriolan, manm fondatris Solidarite fanm Ayisyèn SOFA, youn nan 5 òganizasyon ki fòme komite kòdinasyon KONAP la. Menmjan an tou, KONAP adrese yon salitasyon patikilye pou fanmi ak pwòch Mirlande Dorvilus, manm SOFA avèk Bernadine Bourdeau, tou 2 se te resous nan biwo egzekitif SOFA.

Menm jan lanmò kanmarad sè nou yo kite gwo soufrans nan kè manm KONAP ak yon gran vid nan mitan mouvman fanm la, nou konnen anpil lòt sektè ap viv menm doulè sa a. Tranbleman tè 12 janvye 2010 la pa epaye okenn sektè nan peyi a : nan edikasyon, nan administrasyon piblik kou nan antrepriz prive, nan mache, nan izin, toupatou se anpil doulè, anpil lapenn. Timoun, jèn, granmoun ki mouri yo se venn nan kò peyi a ki koupe. Jodia, yon mwa apre, nou gen yon kantite moun, nou pa kapab konte, ki toujou anba dekonb. Kou di sa a, peyi d Ayiti pran an, ap dechire zantray nou, san nou pako wè klè kouman nou pral remanbre peyi a apre ravaj tranbleman tè sa a, ki vin angrave sitiyasyon Ayiti ki te deja difisil, epi ki ap kite gwo konsekans onivo sosyal, ekonomik ak politik.

Anne-Marie Coriolan, Magalie Marcelin, Myriam Merlet tankou lòt militan fanm kou gason, mouri san yo pa wè chanjman yo te kwè ladan li. Tranbleman tè 12 janvye a rache yo nan men nou san yo pa gen tan wè piplis nan rezilta batay yo te konsakre vi yo ap mennen. Ideyal fanm sa yo t ap defann, konba yo te angaje yo te parèt klè nan aksyon yo t ap mennen pou fanm yo jwi tout dwa yo, san sosyete a pa mete yo sou kote poutèt yo se fanm. Militant feminis sa yo t ap kontribye nan aksyon ki mare avèk objektif, pou nou rive konstwi yon sosyete kote ki gen jitis, egalite, yon manyè pou nou koupe fache ak esklisyon, pou pèp ayisyen an, sòti anba dominasyon, diskrimination ki chita sou baz sèks, ak sou baz klas sosyal. Angajman medam sa yo te montre detèminasyon ak volonte yo te genyen pou yo te konbat maspinay, dominasyon ak esplwatasyon sistèm patriyaka ak sistèm kapitalis la vle enpoze nou.

Ayiti pran kou, katastwòf 12 janvye a, se okazyon ki demontre solidarite ki genyen nan mitan pèp yo. Ayiti benefisye anpil solidarite ki sòti kote gouvènman yo, men anpil sitwayen/sitwayèn, pèp diferan peyi pote kole, pou fè solidarite avèk nou, menmjan anpil pitit peyi a ap fè li tou. Se yon seri jès ki ap make nan istwa peyi a. Ayiti pran kou, pandan anpil nan moun ki disparèt jou 12 janvye a t ap goumen pou yon peyi lib, endepandan, souveren, konsekans katasfwòf sa a menase plonje nou pi plis nan depandans politik, sosyal, ekonomik e menm kiltirèl. Anpil nan nou mouri, anpil nan nou disparèt men diyite nou, sans patriyotik nou ak detèminasyon nou pou n yon pèp granmoun dwe rete bousòl nou.

Konsa, nan memwa anpil lòt fanm ki mouri akòz tranbleman tè sa a, pandan yo t ap bay kontribisyon pa yo pou Ayiti vanse, tankou Mireille Neptune Anglade, Nicole Grégoire, Gina Porcéna, Marie-Michelle Gaspard, Myrna Narcisse-Theodore…, nan memwa anpil lòt fanm kou gason ki tap feraye nan divès milye ; sou tras Anne-Marie, Magalie, ak Miryam KONAP, kòm yon espas batay kolektif, ap kontinye kenbe labanyè lit fanm lan piwo posib. Menmjan Ewoyin nou yo te patisipe nan batay pou retire peyi a anba lesklavaj, fanm yo ap kontinye bay lebra ak lòt mouvman ki vle goumen pou yon chanjman total kapital nan enterè fanm yo, nan enterè mas popilè yo.

Mouvman fanm ayisyèn lan pran kou. Nan KONAP, n ap kontinye mete ladrès nou deyò pou n dekonstri sosyete patriyakal la nan chèche mennen yon lit òganize nan yon liy politik klè k ap pèmèt nou bati yon sosyete egalitè. Yon sosyete kote valè tankou libètè, souverènte, egalite, jistis, respè se yo ki règ jwèt la, yon manyè pou nou sòti nan esklisyon, pou nou sòti anba dominasyon ak diskrimination ki chita sou baz sèks, sou baz klas sosyal.

Yon moun nou pa konnen te ekri, « Dans le quotidien avec les autres, nous oublions trop souvent que toute vie, s’arrête un jour et que nous ne savons pas quand ce jour arrivera. »/ « N ap viv toulejou ak lòt moun, anpil fwa nou bliye, yon jou ou lòt, lavi yo k ap koupe, epi nou pa janm konnen ki lè jou sa a ap rive. » Lè nou leve madi 12 janvye, nou pat janm panse pitit nou, fanmi nou, kanmarad nou yo pa t ap la jodi a…

Ann mare senti nou, kontinye lite pou nou remanbre Ayiti, jenerasyon k ap vin apre yo ap kapab suiv tras nou.

Pou rèl koze n pale, n ap kontinye vanse !

Pou Komite Kòdinasyon KONAP,
Olga Benoit

(Komite Kòdinasyon KONAP : Fanm Deside Jakmèl – Kay Fanm – REFRAKA – SOFA)

Kominike Kòdinasyon Nasyonal k ap Plede Kòz Fanm (KONAP)

An desanm 2006, KONAP te pouse yon rèl, nan yon lèt tou louvri li te adrese bay Chèf Leta ak Reskonsab sekirite piblik ak lajistis yo, yon fason pou reveye konsyans kolektiv sitwayen ak sitwayèn nan peyi a tankou lòt bo dlo.  Lèt tou louvri sa a se te pou denonse sitirans fòs lokipasyon ak kominote entènasyonal la nan koze enpinite ki layite kò l nan tout kouch sosyal ak tout sektè nan sosyete a.

Menmjan an tou, KONAP te mande gouvèlman Preval Alexis a pran reskonsablite li pou frennen vann ensekirite a ki pa sispann simen laterè ak dèy nan popilasyon an. Se pou sa KONAP te pran pozisyon kont politik gouvèlman Preval Alexis a te chwazi chita sou negosyasyon avèk bandi k ap kenbe popilasyon yo annotaj, k ap sèvi ak kò fanm tankou teritwa lagè. Divès vwa ki te leve nan popilasyon an kont ensekirite, vyòl ak kidnaping, solidarite divès sektè anndan kou deyò peyi ak fanmi viktim yo, te mennen gouvèlman  souke kò li. Se konsa, nou te konstate yon ti alemye nan kesyon sekirite a. Men depi de (2) mwa, bandi ap fèredefè anba lavil la anpeche machann yo fè penitans yo. Nou anrejistre yon bann ka kidnaping toupatou nan Pòtoprens ak Okap. Gen kèk ka, malgre fanmi yo fin andete yo pou yo peye ranson, kriminèl yo ansasinen viktim yo kanmenm. N ap panse ak Kareem Xavier Gaspard, adolesan 16 lane bandi kidnapè yo tòtire. Yon ka ki sanble ak fason yo te ansasinen Farah Natacha Kerby Dessources.

Zak kidnapin k ap miltipliye san rete dènye jou sa yo fè nou menm òganizasyon fanm ki nan KONAP, ap poze tèt nou kesyon sa yo : Kouman nou kapab panse konstwi peyi, lè kidnapping vle bat do tout pitit peyi a k ap pati akòz ensekirite ? Kouman nou kab panse konstwi peyi, lè nenpòt ki sitwayen ou sitwayèn kapab retwouve l dwe tout cheve nan tèt li paske li te oblije prete pou l peye ranson ? Kouman nou kab panse konstwi peyi, lè chak ayisyèn, chak ayisyen kapab leve yon maten epi li wè tout sa l te posede kòm byen disparèt paske l oblije vann sa li posede pou peye ranson kriminèl egzije pou yo lage yon manm nan fanmi a ? Kouman nou kab panse konstwi peyi, lè kidnapping lakòz tout lavi ekonomik ak sosyal blije kanpe depi 5è nan apremidi ?

Prezidan Preval di pwodiksyon nasyonal se prensipal priyorite l jodi a, kouman pwogram pwodiksyon nasyonal kapab devlope nan yon klima ensekirite kote y ap dechèpiye machan madan Sara, youn nan pyès enpòtan nan chenn distribisyon manje nan peyi a ?

Tout kesyon sa yo fè nou kwè, anndan KONAP, kesyon sekirite a se pa yon kesyon gouvènman kapab adrese nan mòde lage. Gouvènman an pa kab kontinye ap aji chak fwa gen yon sitiyasyon grav, chak fwa gang ak bandi ame pase vitès siperyè nan teworize popilasyon an. Gouvèlman an dwe reflechi sou bon jan estrateji pou demantibile rapyetè tout rezo gang, malfektè ki vle simen dèy nan peyi a. Prezans lapolis toupatou, pwen kontwòl ak lòt dispozisyon ankò, dwe fèt toutan. Menmjan tou lajistis dwe aji prese prese pou mete kriminèl yo anba kòd.
Rèl ak soufrans manman Kareem Xavier touche tout fanmi, tout sitwayen ak sitwayèn… Nou pa kab kontinye konte kadav, nou pakab konsidere chak zak kriminèl sa yo kòm yon zak anplis. Se pou sa nan KONAP, nou di : Ase ! Nou mande dirijan peyi yo pran responsablite yo pou frennen vann ensekirite sa a, pou kriminèl san fwa ni lwa pa kontinye matirize, vyole, ansasinen pitit nou. KONAP mande, ki dispozisyon serye gouvènman an pran pou frennen ensekirite sa a ? Ki mezi serye li ap pran pou demantibile gang ame ak tout lòt gwoup ki patisipe nan monte kidnapin ? Ki bonjan plan gouvènman an defini pou kaba ak enpinite ? Enpinite a, kap sitire vyolans, koripsyon, trafik dwòg, zam ki gaye adwat agòch, ap layite kò l andedan tout sektè sosyal. Poukisa reskonsab Leta yo nan Palè, nan Palman, nan Lapolis, nan lajistis pa fè anyen pou mete dilè, kidnapè, kadejakè ak asasen anba kòd ?

Depi lontan, sitwayèn ak sitwayen ap lonje dwèt sou mankman nan volonte politik reskonsab Leta yo nan zafè politik nasyonal sekirite piblik, Kilè Ministè lajistis, PNH ap chèche jwenn epi deplòtonnen mwayen ak estrateji ki nesesè pou pwoteje lavi ak byen moun, retabli lapè ak sekirite anndan peyi a ?

Nou konstate, kriz politik yo toujou makonnen ak klima vyolans ak ensekirite. Menmjan ak 2006, menmjan ak 2007, nou konstate tou, vann ensekirite a louvri pi plis nan finisman lane eskolè ak nan mwa desanm. Ane 2008 la, nasyon ayisyèn la ap gen dlo nan je devan zak sasinay ki fèt sou Kareem sou kote yon bann lòt zak kriminèl ak kidnapin.

Depi 2 mwa, Chèf Leta ap gouvène san Chèf gouvèlman. Pa gen moun ki anchaje sekirite piblik la, pou pwoteje lavi ak byen popilasyon yo. Pratik kidnaping la k ap gangrennen sosyete a monte men wote, etan negosyasyon ap fet pou mete yon Premye Minis tounèf alatet CNSP. Kòm paraza, konjonkti a mande yon moun ki gen repitasyon li ta kapab pran mezi prese prese pou fèmen vann vyolans dilè kap fè trafik moun pou lajan. Nou mande ki kote vag kidnapin san fwa ni lwa sila a soti ? Jounen jodia, nap mande ki kote kalendriye lanmò sa a sòti ?

KONAP pataje soufrans manman, papa, fanmi ak zanmi Kareem Xavier Gaspard machin lanmò ensekirite a ansasinen. KONAP tande rèl elèv kanmarad Kareen, yon rèl ki touche nou nan zantray nou. Se pou sa n ap mete vwa nou ak lòt sitwayen ak sitwayèn pou di SETASE, bandi kriminèl kidnapè pakap kontinye ap simen dèy nan fanmi nou. Nan lespri sa a, KONAP apiye mobilizasyon rèl sitwayèn ak sitwayen nan koukouwouj kont kidnapin kap simen dèy kote fanm, ti fi, ti moun toujou pi plis viktim.

Sitwayen, Leta pran reskonsablite n ! Nou pap pran nan pyèj sa a. Nou pap kite ensekirite fini ak peyi a. KONAP mande jistis ak sekirite. Se sèl lajistis ki kapab frennen rèy terè gang ak bandi ame ak tout kriminèl k ap sèvi avèk sanginè sa yo pou regle koze yo.

Pou KONAP,

Olga Benoit
Jesi Chancy Manigat
Marie Ange Noël

8 mas Jounen Entènasyonal Dwa Fanm :

KONAP ap defann Dwa fondamantal pou konsève diyite fanm yo !

Ann rete mobilize pou n rive jwi dwa sosyo ekonomik yo,

Ann rete mobilize pou n rive jwi dwa pou nou gen jistis,

Pòtoprens, jou ki 7 mas 2008

Se pou sa, nan okazyon selebrasyon 8 mas 2008 la, KONAP ap mande Ministè Kondisyon Fanm ak Dwa Fanm, ki swivi Leta Ayisyen fè pou pèmèt fanm ki te viktim vyolans anba men 108 sòlda MINISTA yo jwenn Jistis. Nan deba piblik KONAP te reyalize ak reskonsab leta yo, nan mwa novanm 2007, Ministè a, pa lentèmedyè Direktris Jeneral li te pran angajman sou sa. Nan ki pwen dosye sa ye jodi a ? Nou pakapab selebre Jounen Dwa Fanm pou lopinyon piblik nasyonal ak entènasyonal la pa konnen ki suivi gouvènman an ak lòt reskonsab leta yo fè pou fanm ak tifi ki te viktim agresyon seksyèl anba sòlda lokipasyon yo jwenn jistis. Sitou lè nou konnen, konsekans vyolans konn lakòz fanm yo tonbe nan sitiyasyon povrete, lè yo blije kite kay yo, pèdi travay yo oswa lòt aktivite ekonomik yo te gen pou yo viv.

8 mas 2008 la, anplis batay n ap kontinye mennen pou nou jwi dwa sivil ak politik nou, nou kanpe pou nou defann dwa sosyal, ekonomik ak kiltirèl nou, tout dwa fondamantal ki defini nan « Pacte International relatif aux droits sociaux, économiques et culturels » epi ki garanti ak pwoteje fanm kou gason pou yo viv nan diyite. Kouman noumenm fanm nou kapab viv nan diyite nan yon peyi kote otorite yo ak boujwazi a ap inyore tout dwa fondalnatal sa yo ?

Depi plizyè lane popilasyon an ap rele anmwen akòz lavi chè. Dènye moman sa yo plizyè òganizasyon nan mouvman sosyal la koumanse pran lari sou sa. Nan moman selebrasyon jounen 8 mas ak dat 3 avril, jounen nasyonal fanm yo, keksyon pou leta fikse salè minimòm lan okipe deba nan lopinyon piblik la. Deba sou kantite lajan fòs travay yon moun dwe koute chita sou pwopozisyon 200 goud, swa $5 dola ak 19 santim, kont 150 goud, swa $3 dola 89 santim, pou yon jounen travay.

Reyalite lavi yon fanm k ap travay nan faktori kapab demontre aklè montan sa yo pa pote okenn diplis ki kapab amelyore sitiyasyon lavi yon travayè fanm kou gason. Ann gade. Nou konnen sou chak 100 fanm an Ayiti, plis pase 47 ladan yo, se yo ki rele, se yo ki reponn, sa vle di se yo ki gen chay fanmi yo sou do yo. Pifò fanm sa yo gen anmwayèn 4 pitit. Se nan sans sa a, n ap tabli yon egzanp, sou Anèt ki responsab yon kay ki gen 5 moun.

Anèt gen 4 timoun, l ap travay nan faktori :

Li bezwen chak jou, 5 bokit dlo pou limenm ak 4 timoun yo benyen, 2 bokit pou l prepare manje ak fè netwayay, anplis li bezwen 2 galon dlo pou l bwè. Sa ki fè pou dlo, Anèt depanse 80 goud lè nou konnen bokit dlo a koute 10 goud epi galon dlo pou bwè koute 5 goud.

Anèt dwe peye 70 goud pou transpò 4 timoun yo ak pou li ale travay, lè nou konnen kous machin nan se 14 goud ale/retou.

Si Anèt achte pate kòde pou li ak 4 piti li kòm manje maten, Anèt gen pou l depanse 50 goud lè, nou konnen yon pate kòde koute 10 goud.
Anèt pa gen posiblite monte chodyè apremidi, se pou sa li chwazi fòmil ki pi pratik pou li. Li al kay machann manje kuit la, li pran 2 chen janbe pou 100 goud pou li separe ak 4 timoun yo.

Sa ki fè an total, pou manje, e ki manje ?, pou transpò ak dlo, depans Anèt gen tan monte 300 goud pou jounen an, san konte lè Anèt ap lave, li bezwen plis dlo, savon elatriye. San konte tou pat dantifris, savon ak lòt pwodui twalèt, balèn oswa gaz lanp pou timoun yo etidye elatriye. Anplis, nou konnen lekòl timoun pou peye, lwaye kay ki 17 wotè, lè gen maladi menm, se tèt chaje pirèd.

Egzanp Anèt la montre aklè, menm pwopozisyon 200 goud ki te fèt pou fikse salè minimòm la pa anmezi kouvri depans minimòm nan bezwen yon ouvriye ak ouvriyèz genyen. Salè sa a pa menm pèmèt ouvriye-èz yo rekonstitiye fòs travay yo. Se pou rezon sa a ki fè nou estomake anpil lè n tande Asosiyasyon Endistriyèl Ayisyen (ADIH), deklare si salè minimòm nan, 150 goud se touye n ap touye tèt nou, n ap fè envestisè kouri.

Kifè la a, fòs kouray travayè ak travayèz pa gen valè ! Travay y ap fè pap janm pèmèt yo viv ak fanmi yo ! Travayèz ak travayè, oblije al fini nan sanatoryòm apre yo fin bay kouraj ! Lè feblès pa gen tan rete kè yo. Nan ka sa, keksyon nou anvi poze manm ADIH yo se, konbyen kòb yo depanse pou yo viv, konbyen kòb yo depanse nan yon sware lè y ap pran plezi yo ?

Nan KONAP, nou konnen byen, salè minimòm, pa sèl rezon ki kapab rale envestisè. Menm lè, Salè minimòm lan te ba, men si lòt kondisyon tankou ènèji ak tout lòt kalte travay enfrastrikti pa egziste, envestisè yo ap toujou kouri. E kòm leta pa sanble gen yon plan devlòpman klè pou mete bon jan sèvis, wout… tout sa yo rele enfrastrikti yo, alòs, nan bese salè minimòm nan, yo vle fè kwè yap atire envestisè sou mache entènasyonal la.

Pou tout rezon sa yo, noumenm fanm ki gwoupe nou nan KONAP, nan okazyon 8 mas 2008 la, nou solidè ak revandikasyon travayè ak travayèz pou yo gen yon salè ki pèmèt yo viv kòm moun. Konsa ap mare fòs nou ak tout lòt travayèz/travayè yo pou fè yon rèl pou nou mande responsab ki konsène yo, anpatikilye Palmantè yo, pou yo reflechi sou kondisyon travayè ak travayèz yo, konsidere bezwen yo ak dwa fondalnatal yo kòm moun, kòm travayè-èz pou yo kapab pran yon desizyon ki demontre yo gen volonte tout bon pou respekte dwa travayè ak travayèz yo.

KONAP mande tou, pou gen mezi akonpayman ki pran pou fèmen vàn k ap ponpe povrete a, k ap fè travayè ak travayèz yo pi pòv chak jou pi plis. Mezi tankou : magazen kominotè, relansman pwodiksyon nasyonal la, sibvansyon kèk pwodui premye nesesite e latriye… San mezi akonpayman sa yo, salè minimòm la pap gen okenn valè reyèl, paske li pap janm pèmèt travayè ak travayèz yo anmezi soutni yon bon kantite nan depans yo.

KONAP kwè se responsablite gouvènman an pou l asire byennèt popilasyon an. Ministè Kondisyon Fanm ak Dwa Fanm gen gwo wòl pou l jwe nan chèche solisyon pou frennen pwoblèm feminizasyon povrete a. Kidonk, yo dwe pan mezi pou kreye travay k ap pèmèt fanm yo viv nan diyite. N ap sonje, nan okazyon Premye me, Jounen Travay ak Agrikilti, 1er minis Alexis te deklare li pral enskri kreyasyon travay nan priyorite l, men jodi a, lè nou tande gouvènman sa a ap pale de travay, se de travay a “haute intensité de main d’oeuvre” Kesyon n ap poze tèt nou, eske travay pou ti bout tan sa yo kapab pèmèt yon peyi sòti nan mizè ? Ki plan gouvènman an genyen pou fanm yo, k ap bourike maten, midi aswè, pa tonbe nan mande lè yo fin granmoun, lè yo pakab travay ankò ?

8 mas 2008 la, fanm ayisyèn leve kanpe pou nou rive jwi Dwa nou,

Bonjan Kondisyon lavi mare ak bonjan sitiyasyon lavi, se sèl fason pou Dwa nou respekte.

Jwenn jistis ak jistis sosyal se dwa fondalnatal nou.

Respè ak jwisans Dwa sa yo, se sa ki diyite nou pou nou viv kou moun.

Fanm ayisyèn ann kenbe banye mobilizasyon nou.

Pòtoprens, jou ki 7 mas 2008

Pou KONAP,

Olga Benoit
Jesi Chancy Manigat

C.C KONAP : ENFOFANM, KAY FANM, FANM DESIDE, REFRAKA, SOFA